پروسه تولید فرش

دار قالی

چارچوب ایستاده‌ی چوبی یا فلزی است که چله بین سردار و زیردار آن کشیده می‌شود. در دار گردان تبریزی، بخش بافته‌شده به پشت دار می‌چرخد و بافنده می‌تواند فرش بلند را در جای ثابت ببافد.

نقشه

نقشه را طراح روی کاغذ شطرنجی می‌کشد و هر خانه نماینده‌ی یک گره است. قدیم‌ها نقشه را روی تخته می‌چسباندند و جلوی بافنده به دار می‌آویختند تا رج‌به‌رج از روی آن بخواند و ببافد.

دفه (دفتین)

شانه‌ی سنگین فلزی با تیغه‌های باریک که بین تارها می‌نشیند. بعد از هر رج، گره‌ها و پود با ضربه‌ی آن فشرده می‌شوند؛ تراکم، استحکام و صافی بافت به دست‌وپنجه‌ی همین ابزار بستگی دارد.

چاقوی قالی‌بافی

تیغه‌ی کوتاه و تیز که بافنده بعد از زدن هر گره، نخ خامه را با آن می‌برد. فرم دسته و تیغه طوری است که بدون زمین گذاشتن آن، کار گره‌زدن ادامه پیدا کند.

قلاب

ابزار ویژه‌ی بافندگان تبریز است؛ سر کج آن نخ را دور تار می‌گیرد و گره را سریع‌تر و یکدست‌تر می‌بندد. لبه‌ی تیغه هم نخ را همان‌جا می‌برد.

سیخ پود

میله‌ی بلند فلزی با نوک قلاب‌دار که پود را از میان تارها عبور می‌دهد و تارهای جلو و عقب را از هم باز نگه می‌دارد.

قیچی‌های مخصوص

با قیچی پرداخت، پرز هر چند رج هم‌سطح می‌شود. قیچی سرنخ‌گیری کوچک‌تر است و در مرحله‌ی سرویس، سرنخ‌ها و پرزهای اضافه را از سطح فرش می‌گیرد؛ پرداخت نهایی با تیغ‌های مخصوص انجام می‌شود.